Bất kì dịch hại nào đều trải qua quá trình sinh trưởng và phát triển để sinh tồn. Trong quá trình sinh tồn đó, không phải dịch hại nào cũng hoàn toàn có lợi hay gây bất lợi đến con người . Vì vậy để nhận biết và hiểu rõ chúng, chúng tôi xin giới thiệu sơ lược về đặc điểm, tác hại của một số dịch hại thông thường , ảnh hưởng ít nhiều đến cuộc sống của chúng ta.

1. Mối: Lợi dụng đường ống thoát nước trong tường, đường dây điện ngầm...để lên các tầng cao, mối sữa đục được vữa xây tường thông thường (trừ các bê tông mác>80), chỉ khi gặp các chướng ngại vật hoặc ảnh hưởng thuốc thuốc trừ sâu chúng mới đục tường tiếp tục xâm nhập.

Nguồn thức ăn mối chủ yếu là các sản phẩm thực vật, trong đó thành phần quan trọng
nhất là xenluloz. Mối tiêu hoá được xenluloz nhờ hệ sinh vật sống cộng sinh trong ruột mối tiêu biểu : hệ trùng voi (protozoa flagellata) và hệ vi khuẩn (Microbial flora) phân giải xenluloz đối với mối.

Trên đường đến nguồn thức ăn chủ yếu là gỗ và cellulos, mối có thể đục qua nhiều loại vật liệu khác nhau như xốp cách âm, cao su..., Gây hại nghiêm trọng đến công trình xây dựng và kiến trúc khác, đặc biệt là vật dụng nội thất, đồng thời mang theo đất và độ ẩm làm hỏng thiết bị, máy móc, tạo điều kiện cho nấm mốc, mục phát triển. Đặc biệt vào mùa khô hạn, cây sống còn cung cấp nước cho chúng, nhất là cây còn non, làm thiệt hại sản xuất nông nghiệp.

Từ ấu trùng trải qua 5-7 lần lột xác, mốc thợ chiếm 70-90% tổng số cá thể, đảm nhiệm hầu hết công việc của tổ : kiếm thức ăn, xây dựng tổ, đường mui giao thông, chăm sóc trứng, nuôi ấu trùng, mối chúa, mối lính bằng thức ăn đã được chế biến qua đường ruột. Do các đặc điểm trên, đặc biệt là đặc điểm giao lưu với bên ngoài, nên thành phần này được lợi dụng để tiêu diệt toàn bộ hệ thống tổ.

Hầu hết các tộc toàn mối nhận khẩu phần thức ăn từ mối thợ, các cá thể trong tập đoàn thưởng liếm để trao đổi thức ăn cho nhau, lợi dụng đặc điểm trên để ứng dụng diệt mối bằng phương pháp diệt lan truyền. Thuốc diệt lan truyền nhằm vào hai tác dụng chính : tác động trực tiếp lên mối thông qua bộ máy tiêu hoá và giết chết hệ vi sinh vật sống cộng sinh trong ruột mối.

Feromon điều hoà đẳng cấp của Mối vua-Chúa được truyền từ cá thể này sang cá thể khác, gây tác dụng trong toàn bộ tộc đoàn Mối là nhờ ở hai đặc điểm : Liếm lần nhau và trao đổi thức ăn cho nhau .

Mối lính có chức năng bảo vệ tập đoàn, canh phòng, báo động, trinh sát, hộ vệ mối thợ đi kiếm ăn, bộ phận đầu và hai hàm răng phát triển rắn chắc, khoẻ, đầu màu nâu hồng, có hạch độc, mỗi khi tấn công tiết ra chất sữa màu trắng có chất acid. Khi gặp biến động bất thường như tiếng động mạnh, sự thay đổi cường độ ánh sáng, mùi lạ hoặc đường mui bị phá vỡ, Mối lính xông ra nơi có sự cố đồng thời báo động cho quần thể, một con báo động những con khác truyền tiếp tạo ra tiếng rào rào, đặc điểm này được lợi dụng phát hiện nơi Mối đang hoạt động

Mối Vua-Chúa tiết ra feromon ức chế, nó có tác dụng điều hòa đẳng cấp trong một tập đoàn Mối như ức chế phát triển cánh, ức chế sinh sản của đẳng cấp hữu sản dự bị, ức chế sự phát triển hoàn chỉnh bộ máy sinh dục của mối thợ và mối lính.

2.Gián: Có hơn 3.500 loài, tồn tại hàng triệu năm, có mặt khắp nơi, hoạt động rất mạnh về đêm.An tạp đủ thứ bắt gập trên đường đi, lần trốn nhanh vào khe tối, miệng cống, thích gần thùng rác, nhà bếp, tủ thức ăn, toilet.

Khi di chuyển để kiếm ăn, gián mang theo mầm bệnh bên trong đường tiêu hoá, kể cả bên ngoài như chân, râu, cánh.
Truyền bệnh thương hàn, kiết lỵ, dịch tả, sốt

phát ban, gây dị ứng, mùi hôi, nôn mửa, ngộ độc thực phẩm, nhiễm trùng.
Biến thái không hoàn toàn, kiểu ấu sinh từ trứng nở ra gián non biết kiếm ăn và lột xác nhiều lần để trở thành gián trưởng thành.

3.Ruồi: Ở đâu có người sinh sống, ở đó có ruồi, vì có hơn 90.000 loài, đa số hoạt động tích cực vào ban ngày. Ruồi kiếm ăn quanh quần trên bãi rác, phân người, phân súc vật, xác chết, vết thương, cống rãnh, thức ăn không đậy.

Mọi bộ phận cơ thể của ruồi, kể cả chất nôn ở
miệng và chất thải ở hậu môn đều có thể truyền mầm bệnh.
Truyền bệnh nguy hiểm do ruồi truyền gồm Kiết lỵ, thổ tả, thương hàn, sán lãi, tiêu chảy, đau mắt, ghẻ lở...

Biến thái hoàn toàn, vòng đời trải qua 4 pha phát dục : trứng, ấu trùng (dòi), nhộng và thành trùng (ruồi).

4.Muỗi: có hơn 3.000 loài, hoạt động ban ngày lẫn ban đêm. Muỗi cái hút máu người và súc vật.

Muỗi nấp chỗ tối, ấm như bụi rậm, gầm giường, gầm bàn, bám vào quần áo, mùng màn, đẻ trứng nơi ao tù, nước đọng.
Khi chích hút máu từ người mắc bệnh sang người lành bệnh, muỗi truyền bệnh qua nước bọt
Truyền bệnh sốt huyết, sốt Dengue, sốt rét cá tính, viêm não Nhật Bản B, sốt vàng da, giun chỉ.

Biến thái hoàn toàn, vòng đời trải qua 4 pha phát dục : trứng, ấu trùng (lăng quăng), nhộng (bọ gậy) và thành trùng (muỗi)

5.Chuột cống (Rattus noregicus): sống trong bất kỳ hoàn cảnh nào miễn có thức ăn và chỗ ẩn náu, kể cả cống rãnh.

Chuột đen (chuột nhà, chuột cây) rattus rattus, sống chủ yếu trong nhà, trong các kho hàng, các cư xá hoặc các hoàn cảnh tương tự. Chuột nhắt Mus Musculus phổ biến trong các cấu trúc bảo quản hạt, các khu vực nhà
cửa chen chúc ở đô thị hay các toà nhà ở trang trại . Chuột làm bẩn một lượng lớn ngũ cốc do nước tiểu, phân và lông của chúng, là nguyên nhân quan trọng gây thiệt hại phẩm chất hạt. Chuột ăn thực phẩm và hàng hoá bảo quản một cách có chọn lọc, chỉ ăn phần nào mà chúng thích. Đối với nhũ cốc, chúng chỉ ăn mầm hạt gây mất chất lượng rất lớn.

Rattus norvegicus đào bới rất khoẻ, đào được cả đường chui vào các toà nhà. Chúng ít khi đào sâu, nhưng sẽ đào ngang khá xa, đặc biệt ở đất xốp và đào dọc theo đường ống, làm suy yếu các toà nhà và làm sàn nhà bị nghiệng.

Cả ba loài chuột đều leo chèo rất giỏi. Chuột nhắt là những tay leo xuất sắc, chúng có thể leo một cách dễ dàng lên trên những bức tường xây bằng gạch nung từ đất sét.

Chuột có hai đôi răng cửa rất bén, mọc dài ra liên tục phải được giữ cho ngắn bằng cách nhai thường xuyên gọi là gặm nhấm. Tập tính này gây thiệt hại cho các công trình kiến trúc. Chuột cực kỳ nhanh nhẹn, hay xâm nhập vào các toà nhà. Cả chuột lớn và chuột nhắt đều có thể nhảy cao. Rattus rattus có thể nhảy cao đến 1m, Rattus norvegicus được 600mm và Mus musculus khoảng 300mm. Chuột còn có thể truyền bệnh cho người và vật nuôi, đặc biệt là bệnh dịch hạch, thương hàn, dịch tả, kiết lỵ.
CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO VỆ THỰC VẬT SAIGON